رونق تولید ملی | جمعه، ۲۶ مهر ۱۳۹۸

مسجد جامع قاين - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

مسجد جامع قاين

« مسجد جامع قاين » بنایی است بسیار قدیمی و درنهایت شکوه و جلال که علاوه بر روحانیت معنوی دارای ظاهری دلچسب و فرح انگیز است و در حال حاضر بلندترین عمارت قاین می باشد . درمورد بنای اولیه این مسجد اختلاف نظر وجود دارد . استقرار یکی از پایه های مسجد بر روی آتشکده ساسانیان گویای تاریخ کهن آن است . اغلب مورخان و جهانگردان در بیان و معرفی شهر قاین به مسجد جامع صراحتا اشاراتی داشته اند . به عنوان نمونه  "صوره الارض ابن حوقل (331 ه . ق ) " می نویسد :  « قاین وسعت آن چند سرخس است و بناهای آن از گل و دارای قهندژ ( کهندژ ) است که خندقی در پیرامون دارد و مسجد جامع و دارالاماره در قهندژ است . قاین شهری بزرگ و حصین است گرد شهر خندقی دارد و مسجد آدینه به شهر اندر است و آنجا که مقصوره است تاقی عظیم و بزرگ چنانکه در خراسان از آن بزرگتر ندیدیم و آن تاق نه در خور مسجد است و عمارت همه شهر به گنبد است »  .از آنجایی که اصطخری ، مسجد جامع را در قهندژ (ارگ) قاین و در کنار دارالاماره دانسته ، در حالیکه صد سال بعد ناصر خسرو و مسجد را در قسمت اماکن عمومی شهر توصیف می کند ؛ احتمال دارد مسجد کنار دارالاماره در طی صد سال بر اثر زلزله ویران شده و مسجد جامع بعدی بر جای نیایشگاه ساسانی ساخته شده باشد . از کتیبه های متعدد مسجد جامع می توان نتیجه گرفت که این بنا بارها بر اثر زلزله صدمه کلی دیده و مرمت شده است  . در یکی از کتیبه های ایوان به سال 796 هجری قمری نوشته شده است : « این بنا به فرمان جمشید قارن از خاندان معروف قارن که در دوره امیر تیمور جهانگشا حاکم قاین و مدتی حاکم ساری و دامغان بود تعمیر و مرمت شد » . لوحه ای به خط رقاع در داخل رواق پنجم درضلع شمالی حیاط مسجد می باشد و تاریخ آن اول رجب سال 921 هجری قمری است . مضمون کلی آن مربوط به زمان فرمانروایی امیر سلطانی است که در (921 -919 ) هجری از سوی شاه اسماعیل صفوی در قاین به این مقام منصوب شد . سنگ لوحی در سمت راست ورودی ایوان مسجد به ابعاد 120*50سانتی متر و با خط بسیار زیبای رقاع که شاه سلیمان صفوی امر به بازسازی مسجد داد ، به تاریخ 1080هجری قمری کرده است . در کاوش های شبستان شمالی به سال 1354ستون های سنگی با درازا و پهنای یک متر در یک متر از سنگ و لاشه و ملات و ساروج کشف شده که پایه های کنونی بر روی آنها بنا گردیده وجود یک ستون چهار قلو در شبستان مشابه ستون های مسجد جامع اصفهانی قدمتی از دوره سلجوقی را نشان می دهد که احتمالا دردوره تیموری تجدید بنا گردیده گمانه زنی در این محل به عمق 60 سانتی متر وکشف قطعاتی از آجر و سفال های سلجوقی نشان داد که مسجد در یک زلزله شدید خراب گردیده است  .بسیاری معتقدند از قلعه کوه تا دژ مرکزی شهر و مسجد جامع یک تونل زیر زمینی وجود داشته و مورد استفاده بوده است . احتمال دارد این معبر با مسیر کاریز جعفر آباد یکی باشد که در نزدیکی قلعه کوه معبرش مجزا می گردد .