اقتصاد مقاومتی؛ تولید - اشتغال | جمعه، ۲۷ مرداد ۱۳۹۶

قفل های قدیمی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

قفل های قدیمی

«قفل» آلتی فلزی و وسیله‌ای است برای بسته نگه داشتن درب خانه، صندوق، قفسه، گنجه، دولابچه و یا زنجیر دوچرخه و غیره ، به طوری که فقط با کلیدش بتوان آن را باز کرد.

در چین و مصر بیش از ۴۰۰۰ سال قبل از نوعی قفل چوبی استفاده می‌شد. در قرن پانزدهم میلادی، صنعت گران اروپایی قفل‌های ساده‌ای از فلز ساختند. اولین بار قفل‌های طرح جدید را رابرت بارون و جوزف برامه در دههٔ ۱۷۸۰ میلادی در انگلستان ساختند.

در هزارهٔ دوم میلادی در مصر و بین‌النهرین قفل کردن خزانه‌ها و انبار‌های گندم و پرستشگاه‌ها متداول بوده است. به نظر می رسد که رومی‌ها پاره‌ای از این نوع قفل و کلید‌ها را از کشورهای مدیترانه‌ای به دست آورده است. پاره‌ای ازقفل‌های ایرانی همانند قفل‌های مصری و یونانی است و برخی دیگر مانند قفل‌های رومی می‌باشند. برخی به قفل‌های چینی و هند ی می ماند و تعدادی هم مانند قفل‌هایی است که در اروپا از قرون وسطی تا انقلاب صنعتی به کاربرده می‌شد.

از ایام قدیم تا قرن ۱۸ میلادی، قدیمی‌ترین شکل قفل، قفلی است که در ویرانه‌های خرساباد نزدیکی نینوا، پیدا شده است و حدود ۴ هزار سال قدمت دارد. این قفل چوبی است و چند میله چوبی قابل حرکت دارد که در سوراخ‌هایی مناسب روی کلون می‌افتند و کلون را در وضعیت بسته نگه می‌دارند. لید آن هم چوبی است و میله‌هایی دارد و می‌توان آن را در شیاری در کلون داخل کرد میله‌های کلید، میله‌های قابل حرکت قفل را به ارتفاع مناسب بالا می‌برند و بیرون کشیدن کلون ممکن می‌شد. مصریان قدیم، این نوع قفل را می‌شناختند و نمونه‌هایی از آن در ژاپن و نروژ نیز به دست آمده است. در حفره‌های تپه چغازنبیل در استان ایلام، کلون و میله‌هایی سنگی پیدا شده که قدمت آن به قرن سیزدهم میلادی می‌رسد. رومیان، قفل‌ها و کلیدهای فلزی را اختراع کردند و برای اولین بار از ضامن‌ها برای ایمنی قفل استفاده کردند.

قفل سازان قرون وسطی، بخصوص در کشور آلمان، در ساختن قفل‌های ظریف تبحر خاصی داشتند. کلیدها و قسمتهای متحرک قفل را بسیار پرکار و ضامن‌ها را بسیار درهم و پیچیده می‌ساختند؛ و ظاهر قفل‌ها رابه طور بسیار زیبایی تزئین می‌کردند. با این همه، توجه و نیاز فراوانی که در آن روزگاران پرآشوب به قفل‌های مطمئن بود، در سازوکار قفلها چندان پیشرفتی حاصل نشد. درهم پیچیدگی ضامن‌ها و پنهان کردن سوراخ کلید، تنها وسیله ایمنی به شمار می‌رفت.

 

*** برخی از انواع قفل‌ها بدین شرح است :

1) کلون دان (قفل رومی) :

این قفل عبارت است ازکلون چوبی محکمی که داخل بدنهٔ قفل واقعی میشودوبدنهٔ قفل باگل میخ‌های بزرگ آهنی دست سازبه یک لنگهٔ در وصل شده است. انتهای کلون داخل ماده‌ای میشودکه درروی لنگه دردیگراست. برای بازوبسته کردن این کلون وماده یک طرف کشویی آن دارای دندانه‌هایی است که کلید به داخل می‌افتد. باهردورچرخاندن آن کشویی اش به آخرمی رسد و بدین ترتیب دربازوبسته می‌شود.

2) قفل کلون دار:

این نوع قفل درتمام ایران یافت می شود وکهن‌ترین نوع قفل ازلحاظ ساخت است؛ که قدیمی‌ترین نوع آن مربوط به خرابه‌های خرساباد نزدیک شهرباستانی نینوا یافت شده است. کلون دارای چندین دندانه است که شیطانک وقتی در قفل بسته میشود برروی آن می افتدوبدین ترتیب ضامن آن می‌شود. برای بازکردن در، کلید را از شکافی که در داخل بدنه قفل است وکلیدخورنامیده میشود وارد می کنند. پره ها با برجستگی‌های روی کلید نظیر بریدگی‌های روی کلون است. کلید در آن موقع بلند می شود. بدین ترتیب شیطانک را بالا برده و وقتی که کلیدکشیده می شود و قفل عقب می‌رود. اصول قفل‌های امروزی مابه اسم یال براساس همین کلونها ساخته شده است. در مناطق یزد و اصفهان شیطانک‌های کلون باتنوع زیاد به کاربرده می‌شود. درقفل چوبی، شیطانک یک کشوی عمودی آهنین راضامن میشودکه دریک چفت آهنی جذب و محکم شده است .

3) قفل فنرپیچ :

در آذربایجان قفل دیگری به کاربرده میشودکه اصول آن درطرح وساخت متفاوت است. این قفل شامل جعبه ی آهنی باد و فنر قوی است که سرشان ازجعبه بیرون آمده است. این فنرها دو طرف قلاب مادگی را می گیرد. کلیدداری دو زبانه و باچنان اندازه‌ای است که وقتی که درداخل قفل می چرخد. فنرهاراازهم بازکرده و از مادگی جدا می کند و در باز میشود. اگریک یادوطرف این زبانه هاکوچک باشد، فنربه اندازهٔ کافی ازهم باز نمیشود و اگر زیاد بزرگ باشد داخل سوراخ کلید نمیشود. صفحهٔ مدینگ نیز باید در شکاف‌های زبانه‌های کلید بخورد به طوری که روی هم بروند. این سه نوع قفل های ثابت روی در، درهای اصلی، دروازه‌های باغ و... به کاربرده می‌شود. 

4) قفل آهنی فنری با کلید پیچی :

با تغییردادن قطر کلید، گام پیچ، تعدادپیچ ماده، طول وقطر مفتول داخل قفل عوض می‌شود. همین نوع قفل در قرون وسطی در انگلستان و فرانسه و آلمان دیده می شد و تا سال۱۸۷۵م دراین کشورها رواج داشت.

5) قفل آهنی فنری با کلید فشاری :

سابقهٔ تاریخی آن اززمان روم قدیم آغاز می شود و تا قبل از انقلاب صنعتی در اروپا به کاربرده می‌شد. احتمال دارد اختراع این نوع قفل هااز چین و هند باشد و یا شاید از خاورمیانه آغاز شده از یک طرف به روم و از سوی دیگر به هند و یا چین رفته باشد.

6) قفل آهنی لوله با کلید پیچی:

مشخصهٔ اصلی این قفل، استوانه ی کوچک آن است که داخل لوله قرارگرفته است. تکه درونی درقسمت جلودنده‌ای داردکه به حلقه ی قفل میخورد و وقتی که خوب پیچ می شود آنراقفل می‌کند. کلید آن در انتها دارای دنده است که باید به جلوی لوله بخورد. پس ازاینکه این سوی آن را پیچ کردندکلید را به جلوی آن فشار می دهند. شیاری که روی کلیداست به راه کلید بدنهٔ قفل می‌خورد. وقتی که کلید چرخیده می شود قسمت قفل کننده، برای اینکه بتواندحلقه را آزاد کند، باز میشود. با تغییر دنده‌های کلید از لحاظ گام، قطر وجهت حرکت نیز با تغییر اندازه راه کلید و شیاری که روی کلیداست و بدنه قفل، می‌توان انواع واقسام این نوع قفل را بدست آورد. تکه قفل کننده همیشه در داخل لوله باقی می‌ماند. قفل‌های لوله‌ای در هند و اروپای مرکزی پیداشده است.

7) قفل حروفی یا رمزی:

تاسال ۱۷۵۰میلادی، قفل های حروفی شبیه قفل‌های ایرانی در فرانسه به کاربرده می شود و اخیراً برای محافظت دوچرخه و اتومبیل زیاد به کاربرده می‌شود

8) قفل‌های ضامن‌دار:

قفل‌های ضامن‌دار صدها سال، تنها وسیله اطمینان بخش برای مردمان به شمار می‌رفت. در واقع ضامن‌ها همان برآمدگی‌های اطراف سوراخ کلید در قفل هستند، به ‌طوری که اگر کلیدی، شیارهائی متناظر با ضامن‌ها نداشته باشد، گردانیدن و حرکت آن در قفل ممکن نیست. طی قرن‌های متمادی، قفل سازها ابتکارهای فراوانی در طرح ضامن‌ها ارائه کردند و در نتیجه، کلیدهای پرپیچ و خمی پیدا شد. رومیان، کلیدهای کوچکی هم می‌ساختند و آنها را به‌عنوان انگشتر به دست می‌کردند؛ همچنین علاوه بر قفل های ثابت، قفل قابل انتقال را هم وارد کار کردند.






جواب‌های شاخه ای نویسنده تاریخ
عکس های خیلی جذابی بود . مهدی ۱۳۹۴/۰۷/۱۶ ۰۷:۱۳

مهدی
عکس های خیلی جذابی بود .
0 (0 آرا)
پست شده در ۱۳۹۴/۰۷/۱۶ ۰۷:۱۳