رونق تولید ملی | سه‌شنبه، ۲۳ مهر ۱۳۹۸

بازگشت به صفحه کامل

عملیات توکل

 

عملیات توکل آخرین عملیات گسترده پس از عزل بنی صدر از فرماندهی کل قوا : پس از اجرای ناموفق عملیات بزرگ سوم آبان ماه سال 1359در منطقه عمومی آبادان ، عملیات توکل با فرماندهی ستاد اروند و زیرنظر ستاد مشترک ارتش ، طرح ریزی و اجرا شد . فرماندهان ستاد اروند بر آن شدند تا برای شكست محاصره چهار ماهه آبادان و باز پس گیری منطقه شرق رود كارون و پس راندن دشمن تا مرز بین المللی شلمچه و رود خین عملیات توكل را طرح ریزی كنند و با بهره گیری از یگانهای پیاده و زرهی ارتش از سه محور جاده ماهشهر- آبادان ، آبادان – خرمشهر و غرب كارون ، آن را به اجرا درآورند .سرانجام در 20 دی ماه 1359 عملیات توكل توسط یگان هایی از ارتش ، شماری از نیروهای سپاه و ستاد جنگ های نا منظم آغاز شد . قوای زرهی از دو محور و نیروهای پیاده از محور سوم وارد عمل شدند . در سه راهی آبادان و كوی ذوالفقاریه كه نیروهای پیاده تك كرده بودند ، خط نیروهای عراقی در هم شكست و شماری از آن ها اسیر شدند . اما به سبب عدم پیشروی در دو محور دیگر ، این نیروها نتوانستند موقعیت خود را تثبیت كنند و به ناچار دست به عقب نشینی زدند . به این ترتیب عملیات توكل ، كه در مرحله نخست موفقیت چندانی در پی نداشت ، در مراحل بعدی نیز با توقف حمله رو به رو گردید و ناكامی مرحله نخست سبب شد تا انجام این گونه عملیات های گسترده تا زمان عزل بنی صدر از مقام فرماندهی كل قوای مسلح منتفی شود . بزرگترین تأثیری که شکست در این دو عملیات ( نصر و توکل ) در ذهن فرماندهان نظامی وقت ( سپاه و ارتش ) گذاشتند این بود که تک زرهی به تنهایی برای شکستن خطوط دفاعی دشمن کافی نیست. همین ذهنیت سبب شد تا اندیشه جنگ زرهی از روی میز نقشه کشی ارتش برداشته شود و زرهی تبدیل به توپخانه پشتیبانی پیاده نظام شد. استفاده از زرهی در نقش فرعی توپخانه متحرک و عدم استفاده از توانایی های بالقوه تک زرهی بعدها هزینه زیادی بر نیروهای نظامی ایران تحمیل کردند. در موارد زیادی که خطوط اول دشمن توسط تک پیاده نظام شکسته می شد و فرصتی برای رخنه عمیق زرهی در پشت جبهه دشمن بوجود می آمد چون اصولا اعتقادی به تک زرهی در فرماندهان نبود از این فرصتها استفاده ای نمی شد و این گونه فرصت سوزی ها حتی پیروزی های اولیه در طی نبرد را هم به باد می دادند. بزرگترین نمونه این فرصتها پیروزی اولیه تک ایران در طی عملیات رمضان بود . فرماندهان این عملیات تیمسار ظهیر نژاد ، آیت الله خامنه ای نماینده رهبری در شواری عالی دفاع و سرهنگ حسینی فرمانده عملیات نیروی زمینی بودند . استعداد رزمی ایران در این عملیات : در حدود 8000 نفر و شامل تیپ 37 زرهی شیراز ، تیپ 2 پیاده از لشکر 77 پیاده ، گردان 144 پیاده از لشکر 21 پیاده ، گردان 246 تانک از لشکر 77 پیاده ، گردان 201 ژاندارمری ، نیروهای سپاه آبادان و نیروهای مردمی بودند . *** طرح عملیات : عملیات توکل در چهار مرحله برنامه ریزی شده بود. در مرحله اول جاده آبادان ماهشهر، در مرحله دوم جاده آبادان اهواز و شرق کارون آزاد می شدند . قرار بود تا در مرحله سوم نیروهای عملیاتی با عبور از پل های کارون تا نوار مرزی حرکت کرده و خرمشهر را محاصره کنند و در صورت امکان به سمت بصره پیشروی کنند . با وجود این طرح بلند پروازانه برای چنین طرح عظیمی نیروهای اندکی اختصاص داده شده بود نیروهای عملیاتی ایران در عملیات توکل عبارت بودند از یک تیپ و یک گردان زرهی ، یک تیپ و دو گردان پیاده ، یک گردان از ژاندارمری و گروه هایی از نیروهای مردمی و سپاه . خط دفاعی عراق از 2 تیپ زرهی ، یک تیپ مکانیزه و یک تیپ پیاده تشکیل شده بود. محور اصلی تک خودی حمله زرهی از کیلومتر 10 جاده آبادان- ماهشهر به سمت آبادان بود. همزمان با این تک باید نیروهای مستقر در آبادان از سه راهی آبادان بر روی جاده آبادان- ماهشهر به سمت شرق پیشروی می کردند تا با نیروهای زرهی تک اصلی الحاق کنند . یک محور عملیاتی دیگر حرکت نیروهای پیاده از سه راهی آبادان بر روی جاده آبادان- اهواز بود . محور عملیاتی دیگر یک تک زرهی از سمت سلمانیه به سمت پل های کارون بود تا با قطع کردن عقبه نیروهای عراقی راه عقب نشینی آنها را ببندد و مدافعین عراقی را در تله بیاندازد . **** خلاصه گزارش عملیات : زمان اجرا : 20 دی ماه 1359 / مكان اجرا : جاده ماهشهر – آبادان و غرب رود كارون / ارگان های عمل كننده : نیروی زمینی ارتش ، سپاه پاسداران ، ستاد جنگ های نا منظم / اهداف عملیات : شكست محاصره چهار ماهه شهر آبادان و باز پس گیری ساحل شرقی رود كارون / فرمانده عملیات : ستاد اروند / هدف عملیات : آزادسازی سرپل اشغالی دشمن در شرق کارون ، آزاد کردن جاده ماهشهر- آبادان و شکست حصر آبادان و در نهایت پاکسازی دشمن از شرق کارون و رسیدن به مرزهای بین المللی / تلفات: 370 شهید و مفقود الاثر ، 300 مجروح ، 24 دستگاه دستگاه تانک ، 7 دستگاه نفربر ، 1 دستگاه خودرو ، ا دستگاه موشک انداز تاو

 

در نگاه بیشتر ببینید