رونق تولید ملی | پنج‌شنبه، ۳۰ خرداد ۱۳۹۸

شهرستان سرایان - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

شهرستان سرایان

سابقه تاریخی « سرایان » به دوران پیش از تاریخ بر می گردد . مردمانی در آن ایام در حوالی آیسک در حدود هزاره چهارم و سوم پیش از میلاد می زیستند . در دوران سلجوقی این شهر رونق و آبادانی خوبی داشته است . یکی از دلایل نامگذاری سرایان برای این شهر ، شاید وجود عمارت ها و سراهای زیاد بوده است . سرا در گویش محلی به معنای منزل و خانه هست . شهرستان سرایان به شهر آب انبارها هم مشهور است . همچنین وجود منطقه سرسبز و ییلاقی و خوش آب و هوای " مصعبی " این خطه را در گردشگری نام آوازه کرده و به عروس خراسان جنوبی معروف شده است . آنچه از بررسی های باستان شناسی منطقه بدست آمده حاکی از آن است که سابقه استقرار جوامع پیش از تاریخ در حوالی آیسک به هزاره های چهارم و سوم پیش از میلاد می رسد و سابقه ی تاریخی سرایان به دوران قبل از اسلام بر می گردد . سد تاریخی ( زو ) از یادگارهای باقی مانده از این دوران است . در دوره اسلامی ، این منطقه بخشی از ایالت قهستان بوده که در همان نخستین سال های حمله اعراب به تصرف سپاه اسلام در آمد . ابن اثیر در ذیل وقایع سال 31 هجری از احنف بن قیس یاد می کند که از راه طبس وارد خراسان شد . در منابع جغرافیایی قرون اولیه اسلامی ، اسمی از سرایان به میان نیامده اما بررسی های باستان شناسی منطقه وجود تپه ها و محوطه های مربوط به دوره سلجوقی را در این شهرستان تأیید می کند و با عنایت به بالا گرفتن نهضت اسماعیلیان در این دوره و در اختیار گرفتن قلعه های قهستان و از جمله قلعه قلاع سرایان می توان گفت که این منطقه در دوره سلجوقی یعنی قرن پنجم و ششم هجری از رونق و آبادانی برخوردار بوده است . خصوصاً اینکه تپه های مربوط به دوره سلجوقی شهرستان سرایان تا این تاریخ در محدوده خراسان جنوبی از آثار شاخص و منحصر به فرد می باشند . در بررسی باستان شناسی شهرستان سرایان که از سوی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان جنوبی صورت گرفته در مجموع 54 اثر تاریخی شامل : بنا ، محوطه ، غار ، تپه‌های تاریخی و درختان کهنسال در این شهرستان شناسایی شده که قدمت آثار مذکور در محدوده‌ای زمانی از دوران تاریخی ( قبل از اسلام ) تا قاجاریه را در بر می گیرد . مسجد جامع سرایان ، آب انبار و کاروانسرای سرایان ، موزه مردم شناسی و مقبره تورانشاه از جمله بناهای تاریخی این شهرستان است . لازم به ذکر است کویر سه قلعه سرایان که به بهشت منجمان ایران معروف است نیز در این شهر قرار دارد . قالی و قالیچه بافی ، زیلوبافی ، گلیم بافی ، رودوزی های سنتی ، جاجیم بافی ، پلاس بافی ، سبدبافی ، کفش محلی ، چلنگری ، سفالگری ، حجاری ، روفوگری ، رنگرزی سنتی و حوله بافی از جمله هنرهای سنتی و صنایع دستی شهرستان نهبندان سرایان می شود . از مشاهیر سرایان می توان به وجود افرادی چون : دکتر علی حسابی سه قلعه ، دکتر نیازعلی حسامی ، آیت الله عباس خالصی و استاد نخعی اشاره کرد که از شمع وجودشان مردم این خطه بهره مند بوده و هستند . شهرهایی چون فردوس ، طبس ،  سه قلعه و قائن سرایان را چون نگینی در برگرفته اند و کاخک گناباد ، خور نوغاب و دهستان سه قلعه و مصعبی هم از دیگر سو این شهر را احاطه کرده اند . در کتب تاریخی قدیم از این شهر به عنوان کارگاه تفنگ سازی و بازار نجاری و ساعت سازی نام برده اند که عبدالرحمان افغان ، از شاهزادگان افغانی و همچنین ناصر خسرو به این موارد اشاره کرده اند . محصولاتی چون گندم و جو ، پسته و زرشک عمده محصولات این سرزمین است و کارخانه های پنبه پاک کنی سرایان هم به دلیل وجود این محصول مشهور است . از جمله غذاهای محلی این شهرستان می توان به نان قلفی ، سرشیر ، نون جوش ، کشک زرد ، بلغور و ... اشاره کرد . از جمله مراسم این شهرستان می توان به مراسم سنتی شده اشاره کرد . این مراسم در زمانی برگزار می شده که باران نمی آمده است . در این مراسم آتش روشن می کردند . اگر خاکستر به جای مانده را باد  می برد یعنی باران نخواهد بارید ولی اگر خاکستر گل و خیس می شده و باقی می مانده یعنی باران خواهد آمد . شهرستان سرایان حدود هفت هزار کیلومتر مربع مساحت دارد و از لحاظ مختصات جغرافیایی در  58 درجه و 31 دقیقه طول جغرافیایی و 33 درجه و 51 دقیقه عرض جغرافیایی قرار گرفته است .