رونق تولید ملی | چهارشنبه، ۱ آبان ۱۳۹۸

آیت الله شیخ محمدهادی هادوی از علمای قرن 13 و 14 - نمایش محتوای خبر

 

 

آیت الله شیخ محمدهادی هادوی از علمای قرن 13 و 14

«آیت الله حاج شیخ محمدهادی هادوی» در سال 1239 هجری شمسی ( برابر با نیمه اول رجب سال 1277 هجری قمری) در بیرجند به دنیا آمد.

نیاکان او اصفهانی بودند و پیش از فتنه محمود و اشرف افغان  (1135) به بیرجند کوچ کردند . پدرش، ملاّ محمد حسین از شاگردان شیخ مرتضی انصاری متوفی  و از مشاهیر علما و زاهدان بیرجند به شمار رفته و صاحب تألیفاتی در فقه و اصول است.

وی تحصیلات مقدماتی و سطحی را نزد پدرش و نیز در مدرسه معصومیّه بیرجند آموخت و در شانزده سالگی همراه خانواده به مشهد رفت و در آنجا به تحصیلات خود ادامه داد.

«آیت الله حاج شیخ محمدهادی هادوی» قوانین الاصول را نزد پدر و فقه را در مشهد در محضر سیّدمحمّدباقر گلپایگانی و حکمت و کلام را در محضر آخوند ملاّ محمّد رضای روغنی سبزواری ، از شاگردان حکیم سبزواری آموخت.

همچنین قریحه و طبع شعر او بر اثر معاشرت با حاج میرزا حبیب الله مجتهد خراسانی و شیخ محمّدحسن کرمانی و استفاده علمی از محضر آنان شکوفا شد.

در سال ۱۲۹۹ همراه پدر و مادر به نجف رفت و از آن‌جا پدر و مادرش به کربلا رفتند و او به سامرّا عزیمت نمود و در مدت دو سال و اندی که در آن‌ جا بود از محضر میرزا محمدحسن شیرازی و سایر اساتید بهره برد و از نظر ادبی مورد توجه میرزای شیرازی قرار گرفت.

وی سپس به نجف رفت و در جلسات درس میرزاحبیب الله رشتی و آخوند ملاّ محمّد کاظم خراسانی و سیّدمحمّدکاظم یزدی ، صاحب العروه الوثقی و دیگران حاضر شد.

«آیت الله حاج شیخ محمدهادی هادوی» در سال ۱۳۰۵ به کربلا رفت و ازدواج کرد و تا سال ۱۳۰۷ که پدر و مادرش به فاصله یک هفته از دنیا رفتند، در کربلا ماند.

در سال ۱۳۰۸ به مکه و مدینه رفت و سپس برای تکمیل تحصیلات به سامرّا بازگشت و ملازم میرزای شیرازی شد. پس از وفات میرزای شیرازی، «آیت الله هادوی» همراه سیّد اسماعیل صدر ، به کربلا رفت.

در سال ۱۳۱۹ به دعوت امیر محمّد اسماعیل خان شوکت الملک ، حاکم وقتِ قائنات ، سید اسماعیل صدر او را برای تصدّی امور شرعی به بیرجند اعزام داشت و محمد هادی هادوی با احترام و استقبال شایان مردم به بیرجند وارد شد.

پس از وفات شوکت الملک در سال ۱۳۲۲ و حکومت امیر محمد ابراهیم خان عَلَم ، معروف به شوکت الملک ثانی ، در قائنات و مقارن با اوایل نهضت مشروطیت ، هادوی مقالاتی در خصوص مشروطه و مجلس شورای ملی در روزنامه حبل المتین نوشت ؛ و نیز از آن‌جا که از شاگردان آخوند خراسانی ، مجتهد پیشگام در نهضت مشروطیت ، و مورد توجه و اعتماد او بود ، به تأیید وی ، به عنوان عالمی طراز اول به مجلس شورای ملی معرفی شد.

آیت الله هادوی درخواست ممتازالدوله ، رئیس مجلس وقت در سال ۱۳۲۹ را مبنی بر عزیمت به تهران و حضور در مجلس رد کرد و نمایندگی مجلس را به شیخ اسماعیل دهکی واگذار کرد و خود عهده دار ریاست انجمن ولایتی گردید تا از این راه به مردم خدمت کند. وی علت پذیرفتن ریاست انجمن ولایتی را رسمیت داشتن آن انجمن برای رفع اجحافات معمول در آن زمان بیان کرده است.

«آیت الله حاج شیخ محمدهادی هادوی» تا آخر عمر در بیرجند ماند و با وجود فقر و تنگدستی به تألیف و تبلیغ دینی اشتغال داشت. وی در میان مردم به حُسن معاشرت و مدارا ممتاز بود و با علمای عامّه برخوردی پسندیده و مسالمت آمیز داشت .

او از معدود عالمانی بود که همراه با دخالت در سیاست، زهد و تقوای خود را حفظ کرد.

در سال ۱۳۲۶ شوکت الملک اقدام به تأسیس مدرسه شوکتّیه بیرجند نمود و از آن‌جا که این مدرسه به سبک جدید ساخته شده و اداره می‌شد ، سبب بروز مخالفتهایی از سوی برخی مردم گردید.

«آیت الله هادوی» برای برطرف کردن شبهه و غائله از تأسیس آن مدرسه تجلیل شایانی کرد و برای خاموش کردن مخالفان، فرزندان خود را برای تحصیل به همان مدرسه فرستاد و مردم را به تأسیس و تشکیل این گونه مدارس تشویق نمود .

وی علاوه بر مراتب علمی و فقهی، ادیب و شاعر بود . در شعر «هادی» تخلّص می‌کرد و از مترسّلان زمان خود به شمار می‌رفت. بیشتر اشعار وی در مدح و منقبت و نیز مراثی خاندان عصمت (ع) است. او همچنین قصایدی در اشاره به بعضی وقایع تاریخی زمان خود مانند نهضت تحریم تنباکو ، سروده است .

دیوان او شامل سه هزار بیت، همراه با مقدمه ای مفصل (۱۲۰ص) در شرح احوال خود و ترجمه بخشی از خطبه حضرت زهرا (س) در سال ۱۳۱۴ ش به طبع رسیده است. همچنین بعضی آثار و اشعار وی در مجلات دبستان، پیمان و کانون شعرا مندرج است.

دیگر آثار «آیت الله حاج شیخ محمدهادی هادوی» عبارت است از: ترجمه عهدنامه مالک اشتر (تهران ۱۳۱۶ ش)، ترجمه الادب الکبیر ابن مقفع که با ترجمه عهدنامه در سال ۱۳۱۵ـ۱۳۱۶ در تهران به طبع رسیده است، مائده محمدیّه در بیان اینکه همه معارف به سلسله انبیا منتهی می‌گردد ، وی بعضی اشعار خود از جمله ترجمه بخشی از خطبه حضرت زهرا (س) را در این کتاب آورده است (تهران ، ۱۳۱۴ ش)، آئین سخنوری ( تبریز ۱۳۱۸) ، بُستان النّاظرین به سبک کشکول شیخ بهایی و تقریرات غیر مدوّن از دروس فقه و اصول استادان خود.

«آیت الله حاج شیخ محمدهادی هادوی» در سال 1325 هجری شمسی در بیرجند درگذشت و در آرامستان بیرجند به خاک سپرده شد.

آیت الله هادوی در گسترش فرهنگ وقف در منطقه، نقش بسزایی داشته است به طوریکه وقتی این عالم برجسته برای تصدی امور شرعی به بیرجند آمد با استقبال بسیار مردم مواجه شد و ایشان با قبول تولیت امور مربوط به اوقاف، نه تنها خودش اقدام به انجام موقوفاتی کرد؛ بلکه باعث شد تا حاکمان وقت نیز بخشی از اموال خود را با نیت عزاداری وقف کنند. موقوفات آیت الله هادوی به قیمت روز در سال 1394 ، حدود 5 میلیارد تومان است که با نیت عزاداری، کمک به طلاب و نیازمندان وقف شده است.

  منبع : معاونت خبر صدا و سیمای خراسان جنوبی