جهش تولید | دوشنبه، ۵ آبان ۱۳۹۹

اعلام وقت سحر در خراسان جنوبی - نمایش محتوای رمضان

 

 

اعلام وقت سحر در خراسان جنوبی

Loading the player...

 

از قدیم الایام برای بیدارشدن در سحرهای ماه مبارک رمضان و تشخیص وقت دقیق سحر و انجام اعمال مخصوص سحر از وسایل و روشهای گوناگونی استفاده می کردند.

بعضی از این روش ها امروزه نیز متداول است و برخی دیگر منسوخ شده اما شرح یکایک آنها شنیدنی و قابل توجه است :

1) نگاه کردن به ماه : از روی تجربه می توان تشخیص داد وقتی ماه به محل معینی در آسمان برسد سحر نزدیک است . به گونه ای که افراد از روی خطوط و زوایایی که پرتو ماه با یکی از اجزای ساختمان خانه یا چیز ثابتی مثل درخت و تیرک پیدا می کند متوجه می شدند که سحر شده است.

 2) نگاه کردن به ستاره ها و جایگاه آنها در آسمان : از دیرباز یکی از متداولترین روشها برای تشخیص وقت سحر ، شناختن ستارگان و محل و جای آنها در آسمان بوده است. به ویژه درمناطق کویری که صافی آسمان و درخشندگی ستارگانش مشهور است ، اغلب مردم به خصوص پیرمردان و پیرزنان از روی ستارگان و محل و موقعیتشان سحر را تشخیص می دادند .

 3) بانگ خروس : خروس در شب سه مرتبه می خواند : مرتبه اول نیمه شب ، مرتبه دوم ساعتی بعد از نیمه شب و مرتبه سوم سحر . یکی از راههایی که از قدیم الایم مردم برای بیدار شدن در سحر از آن استفاده می کردند صدای بانگ خروس بود. از این رو وجود خروس را در خانه خویش یمن می دانستند .

4) قرائت سوره یاسین و طه : بعضی به نیت اینکه سحر از خواب بیدار شوند شب قبل از خواب، سوره یاسین و طه می خوانند و از خدا می خواهند که سحر بیدار شوند.

5) چراغ روشن : قبل از اینکه کارخانه برق به ایران آورده شود، بعضی از مردم از جمله خدّام مساجد، یکی دو ساعت مانده به سحر چراغهایی را روشن می کردند و درنقاط مرتفع شهر و گلدسته مساجد می گذاشتند تا مردم از دیدن نور چراغ به نزدیک شدن سحر پی ببرند. چراغها تا هنگام اذان صبح روشن بود و همین که صدای اذان بلند می شد آنها را خاموش می کردند.

6) صدای نقاره : یکی از روشهایی که در قدیم برای بیدار شدن در شبهای ماه رمضان به کار می رفت زدن نقاره بود . نقاره عبارت بود از یک طبل بزرگ و دو طبل کوچک دوقولو و یک سرنا. شهرهای بزرگ هر کدام نقاره خانه ای داشت که معمولاً اتاقکی بود بالای سر در دارالحکومه. نقاره به وسیله نقاره چیهای حکومتی ، زده می شد و نقاره چیها از حکومت مواجب می گرفتند. در ماه رمضان نقاره چیها دو مرتبه نقاره را به صدا در می آوردند یکمرتبه نزدیک سحر و یک مرتبه غروب آفتاب برای اعلام وقت افطار . به غیر از نقاره چی حکومتی مرشد زورخانه هر محل هم سحر طبل و نقاره می نواخت. مردم هم خود را موظف می دانستند روز آخر ماه رمضان انعامی به مرشد تقدیم کنند.

7) توپ در کردن : از زمانی که توپ به ایران آمد یکی از وسایلی که برای بیدار کردن مردم در سحر و اعلام وقت افطار به کار می رفت در کردن توپ بود . در این توپ در عوض گلوله از کهنه و پارچه استفاده می شد . به این ترتیب که مقداری کهنه و پارچه و باروت به ترتیب و چند بار در لوله توپ می کردند و آن قدر سمبه می زدند تا فشرده شود . بعد فتیله ای را به باروت لوله توپ وصل می کردند و فتیله را آتش میزدند. با انفجار باروت کهنه های فشرده به بیرون پرتاب و باعث ایجاد صدا می شد.

8) صدای مناجات : بسیاری از مردم با صدای مناجاتهایی که از یکی دو ساعت مانده به سحر از گلدسته های مساجد و پشت بام خانه ها بلند می شود از خواب بیدار می شوند و به فرایض دینی و آماده کردن سحری می پردازند. بعضی از مناجات خوانان باسوادند و مناجاتشان غالباً سوره والفجر و دعاهایی از کتاب مفاتیح الجنان یا صحیفه سجادیه و ا شعار خواجه عبدالله انصاری است. بسیاری از مناجات خوانان هم پیرمردانی هستند که سواد ندارند و اشعار مختلفی از حفظ دارند که خواندن این بندگان خدا ، حال و هوایی خاص دارد. در قدیم مناجات کنندگان هر کدام با روشی خاص و وقت معینی مناجات را آغاز می کردند . بعضی از روی ستاره ها، بعضی با اذان خروس و برخی به وسیله ساعت زنگدار وقت خود را تنظیم می کردند . از این رو زمان خواندن مناجات و گفتن اذان میان مناجات کنندگان و مؤذنها فرق می کرد و کمی پس و پیش بود . هر گروه از مردم هم که به یکی از مناجات خوانها بیشتر اعتقاد داشتند انجام اعمال سحر را با مناجات آن شخص تنظیم می کردند.

9) زنگ ساعت : ساعت شماطه دار متداولترین وسیله ای است که از آن برای بیدار شدن در سحر استفاده می کنند. تلفن ، تلویزیون ساعت دار و تلفن همراه از جدیدترین وسائل بیدار کردن مؤمنان برای سحری است.مجموعه روش های ذکر شده که برای تعیین وقت سحر و بیدار شدن در هنگام سحر به کار می روند علاوه بر اینکه نیاز مردم را مرتفع می نمایند ، باعث ایجاد علقه و پیوند اجتماعی و تقویت روابط و صمیمیت بین افراد می شوند .