حمایت از کالای ایرانی | دوشنبه، ۲۹ مرداد ۱۳۹۷

ادبیات دفاع مقدس - نمایش محتوای دفاع مقدس

 

 

نمایشگر دسته ای مطالب

ادبیات دفاع مقدس

ادبیات دفاع مقدس

در شكل جهاني با دو نوع ادبيات كه ادبيات جنگ و ادبيات ضد جنگ نامگذاري شده است مواجهيم. ادبيات جنگ در جهان به شكل امروزي رمان و داستان كوتاه بعد از دو جنگ جهاني شروع شد و نويسندگان از كشورهاي درگير جنگ ديد‌ه‌ها و شنيده‌هاي خود را به شكل مكتوب و با عنوان داستان‌هاي كوتاه يا رمان به مخاطبان جامعه جهاني ارائه دادند. پس از آنها نويسندگاني ظهور كردند كه ادبيات غرب را به عنوان ادبيات ضد جنگ در قالب‌هاي رئاليستي، ناتوراليستي يا پست مدرن و هذيان گويي‌هاي مبتذل شخصي تبديل كردند كه اين شكل نويسندگي آفتي شد براي اخلاق و داشته‌هاي ادبي مغرب زمين.

ادبيات جنگ به شكل حماسي و جهان پسند و از نوع پهلواني آن ابتدا از ايلياد و اديسه هومر يوناني در غرب آغاز شد و در شرق ادبيات حماسي به شكل عالي و همه پسند و افتخار آفرين در شاهنامه فردوسي ارائه شد.

ادبيات حماسي از آنجا كه با روح بلند و سرشار از پاكي و عدالت خواهي همراه هستند در همه تاريخ ماندگار مي‌شوند. اما ادبيات حماسي در شرق شكل ديگري پيدا كرد. پس از ظهور اسلام و حماسه كربلا نوع ديگري از حماسه متعالي به بشريت عرضه شد و آن نوعي بي‌نظير از جنگ بود. رشادت‌هاي حق طلبانه و ايثار و از خود و خانواده گذشتن در آن حماسه، دليل بر بي همتايي آن حماسه است كه حماسه سازان آن، فرزندان خاندان رسول مكرم اسلام (ص) بودند. حماسه ظهر عاشورا نه تنها حماسه‌اي درخور بيان هميشگي براي مسلمانان، بلكه الگويي براي حق طلبان جهان بود كه به حق، توانست سر مشقي باشد براي يك دفاع هشت ساله از سرزميني كه به نام اسلام و تأسي از حماسه كربلا آغاز شده بود و به همين دليل دفاع مقدس نام گرفت و در اين زمان ادبياتي شكل گرفت كه ادبيات دفاع مقدس ناميده شد.

حماسه سازان و شخصيت‌هاي حقيقي و افسانه‌اي حماسي از محبوبيت عام برخودارند و اگر در جامعه‌اي جنگي رخ دهد؛ درگيرشوندگان در جنگ به هر شكل خود را موظف مي‌دانند از عزت و شرافت خود و ميهن خويش دفاع كنند.

در هشت سال جنگ تحميلي عراق عليه ايران اسلامي كه همه مستكبران جهان به نوعي در آن دخالت داشتند؛ يك ملت به تنهايي و مظلومانه ايستاد و از كيان خود دفاع كرد. حال اگر در ادبيات اين ملت به دنبال ردي از آن حماسه‌ها بگرديم بايد به خاطرات شفاهي جنگ ديده‌ها و حضور يافتگان در جبهه‌ها رجوع كنيم تا بتوانيم آنها را براي نسل‌هاي آينده ثبت كنيم.

ادبيات دفاع مقدس در سال‌هاي اوليه آغاز جنگ به صورت سرودها، داستان‌هاي كوتاه و نقل خاطرات به شكل مستقيم يا استفاده از دفترچه خاطرات رزمندگان و يادداشت‌هاي به جا مانده از شهدا شكل گرفت؛ اما هنوز در تلاطم جنگ ادبيات به شكل كامل آن را شاهد نبوديم. پس از پايان جنگ و به دست آمدن فرصت براي رزمندگان و جنگ ديده‌ها، قلم‌هايي به كار افتاد تا خاطرات و ديده ها و شنيده‌ها را به داستان و رمان تبديل كنند. اما از آنجا كه هيچيك از آنها از آموزش‌هاي كلاسيك و تجربه نوشتن برخوردار نبودند، آثار داستاني سال‌هاي ابتدايي پس از جنگ شكل خاطره و خام داشت. با ظهور حوزه هنري و گرد آمدن علاقه‌مندان به نويسندگي در ژانر و موضوع جنگ و آموزش‌هاي ابتدايي آثاري نو پديد آمد و اين روند تا امروز ادامه دارد.

در سال‌هاي اخير بنيادها و ارگان‌هايي به عنوان متوليان ادبيات دفاع مقدس پا به عرصه نهادند و با تشكيل گروه‌هايي به ثبت و ضبط خاطرات دفاع مقدس پرداختند و با سفارش‌هايي براي نوشتن رمان و مجموعه داستان توانستند تا حدي جايگاه ادبيات دفاع مقدس را در جامعه نمايان كنند. در كنار اين بنيادها، نويسندگان مستقل و علاقه‌مند به حوزه دفاع مقدس نيز به شكل خود جوش در اين زمينه آثاري ارائه داده‌اند.

آنچه ادبيات دفاع مقدس در جامعه ما را از ادبيات جنگ و ضد جنگ در جهان جدا مي‌كند، محتوا و درونمايه اين ادبيات است. در همه جهان جنگ، جنگ است و از سلاح‌هاي مخرب و مرگ آور براي شكست دشمن استفاده مي‌شود و در همه جهان جنگ همراه با زخم و معلوليت و مرگ است. اما آنچه جنگ تحميلي هشت ساله ايران را با همه جنگ‌هاي جهان متمايز كرده است، درونمايه و محتواي اين جنگ بوده است و آن درونمايه توانسته است شكلي حماسي و بي‌نظير به اين جنگ ببخشد و نام دفاع مقدس را شايسته آن سازد.

جنگ و هجوم دشمن تا خرخره مسلح، با حاميان جهاني به ملتي كه تازه از انقلاب برپاخاسته و در تحريم جهاني قرار دارد نوعي خاص از جنگ و دفاع را آفريد و آن اتكا به مرداني بود كه از مرگ نمي‌هراسيدند و مرگ براي آنان افتخار و زندگي جاودان بود. اين نوع خاص از انسان كه بر اين تكه از زمين خداوند به پا خاست تا از سرزمين خود و انقلاب خود دفاع كند شايسته ادبياتي است كه بتواند، آن همه حماسه هشت ساله را به رخ جهانيان بكشد و حال اين ادبيات بايد از چه آفت‌هايي در امان بماند كه از آسيب ادبيات بازاري و آلودگيهاي اخلاقي ادبيات ديگر نقاط جهان در امان بماند، مقوله‌اي است كه ما آن را آسيب شناسي ادبيات دفاع مقدس مي‌ناميم. ادبياتي كه آينه جنگي هشت ساله باشد، با انسان‌هايي خاص و تفكراتي ناب.

آنچه به اطمينان مي‌توان گفت بزرگترين آسيب را به ادبيات دفاع مقدس وارد خواهد ساخت؟ شبيه سازي ادبيات دفاع مقدس است با نوع ادبيات جنگ در غرب و يا الگو گرفتن از شخصيت در رمان‌هاي جنگي غرب است و ساختن قهرماناني كه از فرهنگ و اعتقادات و ايمان مذهبي به دور بوده‌اند، يا آفريدن شخصيت‌هايي كه ضعف و زبوني را به نمايش بگذارند. براي نويسندگاني كه از نسلي به عرصه ادبيات قدم خواهند گذاشت كه جنگ را نديده و آن را تجربه نكرده‌اند، اين آسيب جدي تر خواهد بود، زيرا آنان براي خلق يك داستان و رمان به ذهن خويش يا ادبيات جنگ در جهان كه به وفور بازار ادبيات را قبضه كرده‌اند رجوع خواهند كرد. به همين دليل است كه لزوم ثبت خاطرات و پژوهش و تحقيق در سلوك و رفتار خاص رزمندگان در عمليات و در زمان استراحت و تفريحات و آموزش‌هاي آنها يك همت جدي را مي‌طلبد. نسخه برداري و شبيه نويسي از رمان‌ها و ادبيات غرب بزرگترين آفت براي ادبيات دفاع مقدس خواهد بود. ولي بايد همت كرد و به دور از تعصبات گروهي و نويسندگي، تمامي آنچه را در زمينه دفاع مقدس نوشته مي‌شود موشكافي كرد و مانع از ورود ادبيات بازاري و بي محتوا به خانواده ادبيات دفاع مقدس شد.

 بايد از آنچه به دور از هويت ملي، آموزه‌هاي مذهبي و آنچه روح حماسه را براي نسل آينده بي رنگ مي‌سازد پرهيز كرد. بايد ادبيات دفاع مقدس همچون كتابي مقدس، حامل آمال و آرزوها و داشته ها و خواسته‌هاي نسلي باشد كه آن حماسه هشت ساله را آفريد و براي حفظ آن آرمان‌ها از هستي خويش گذشت... .

 

رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.