جهش تولید | سه‌شنبه، ۲۴ تیر ۱۳۹۹

احکام روزه زنان باردار و شیرده - نمایش محتوای رمضان

 

 

احکام روزه زنان باردار و شیرده

Loading the player...

 

همزمانی دوران بارداری با ماه مبارک رمضان یا حتی دوران شیردهی به نوزاد، به عنوان یکی دیگر از مراحل حساس زندگی نوزاد و مادر، نکته‌ای است که همواره مورد توجه فقه بوده و قواعد و احکام خاص و ویژه‌ای برای آن عنوان شده است.

در پاسخ به این سوال که آیا روزه برای زن باردار واجب است؟ همه مراجع تقلید بر این عقیده‌اند که اگر روزه‌گرفتن مادر باردار خوف ضرر بر جنین یا مادر را داشته باشد، روزه بر مادر واجب نیست. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در مورد خوف ضرر عنوان کرده‌اند که: «ضرری که دارای منشأ عقلایی است.» و آیت‌الله صافی این «منشأ عقلایی و قابل اعتماد را تجربه خود یا گفته پزشک مورد اطمینان» دانسته‌اند. در غیر این‌صورت، روزه مادر باردار واجب خواهد بود.

آیت‌الله خامنه‌ای در پاسخ به استفتائی چنین بیان می‌کنند: «اگر با وجود خوف از ضرری که دارای منشأ عقلایی است، روزه گرفته باشد و یا بعداً برایش معلوم شود که روزه برای او یا برای جنینش ضرر داشته، روزه‏اش صحیح نیست و قضای آن بر او واجب است

حال این سوال مطرح می شود که تکلیف روزه زن باردار چیست؟

حضرات آیات خامنه‌ای، سیستانی و مکارم‌ شیرازی در این مورد می‌فرمایند: «لازم است روزی یک مد طعام - تقریباً 750 گرم گندم یا نان و مانند آن - به فقیر بدهد و قضای روزه را هم بعداً به‌ جا آورد». آیت‌الله خامنه‌ای در ادامه اضافه می‌کنند: «اگر تأخیر قضای روزه ماه رمضان تا ماه رمضان دیگر بر اثر سهل‌انگاری و بدون عذر شرعی باشد، کفاره تأخیر نیز واجب است که عبارت است از پرداخت یک مد طعام به فقیر برای هر روزه، ولی اگر به خاطر عذری باشد که شرعاً مانع صحت روزه است، فدیه‌‏ای ندارد».

اما اگر روزه‌گرفتن برای زن باردار ضرر داشته باشد، آیت‌الله سیستانی می‌فرماید: «اگر روزه برای او یا حملش ضرر داشته باشد یا این‌که سبب افتادن او در مشقتی که عادتاً قابل تحمل نیست گردد، روزه بر او واجب نیست و باید قضا کند و کفاره ندارد.» اما آیت‌الله مکارم‌شیرازی بین ضرر داشتن روزه برای مادر و جنین تفاوت قایل شده‌اند و می‌فرمایند: «چنان‌چه روزه گرفتن در این مدت برای او ضرر داشته، قضا ندارد، ولی اگر برای بچه ضرر داشته، باید قضای آن را هم به‌جا بیاورد.»

آیت‌الله وحید خراسانی نیز در این‌باره می‌فرمایند: «در موردی که روزه برای حمل او ضرر داشته باشد، علاوه بر قضا باید برای هر روز یک مد طعام به فقیر بدهد و احتیاط مستحب این است که در صورتی هم که روزه برای خودش ضرر دارد، یک مد طعام به فقیر بدهد.»

آیت‌الله خامنه‌ای در ادامه نکته‌ای را قید می‌فرمایند: «ضمناً اگر روزه برای خودش ضرر داشته و تا رمضان آینده ادامه داشته باشد، فقط فدیه به نحو مذکور کافی است و قضا ساقط می‌شود و باید توجه داشت؛ درصورتی‌که قضا ساقط نیست، چنان‌چه تا آخر عمر نتواند روزه‌های خود را قضا کند، لازم است وصیت نماید.»

درخصوص روزه زنان شیرده نیز این سوال پیش می آید که آیا روزه برای زن شیرده واجب است؟ مراجع تقلید روزه‌ای که به شیردهی زن آسیب می‌زند و برای او یا نوزادش ضرر داشته باشد را واجب ندانسته‌اند. آیت‌الله مکارم‌ شیرازی در این‌باره می‌فرمایند:«زنانی که بچه شیر می‌دهند (خواه مادر بچه، خواه دایه)، اگر روزه‌گرفتن باعث کمی ‌شیر آن‌ها و ناراحتی بچه ‌شود، روزه بر آن‌ها واجب نیست.» آیت‌الله صافی نیز می‌فرمایند: «چنانچه روزه برای بچه و یا مادر او به‌خاطر شیر دادن ضرر داشته و یا احتمال عقلایی ضرر می‌داده که قهراً موجب خوف ضرر می‌شود، خوردن روزه اشکال نداشته است».

آیت‌الله خامنه‌ای در ادامه افطار روزه در زمانی‌که خوف ضرر وجود داشته باشد، می‌فرمایند: «برای هر روز باید یک مد طعام به فقیر بدهید و قضای روزه را هم بعداً به‌جا آورید».

آیت‌الله مظاهری در مورد زن شیردهی که نمی‌داند روزه‌گرفتن برای خود و بچه‌اش مضر است، می‌فرمایند: «از دکتر متدین و متخصص بپرسد».

نکته‌ای که متفاوت است آن ‌است که حضرات آیات وحیدخراسانی و سیستانی درباره روزه‌ نگرفتن مادر شیرده قیدی را مطرح می‌کنند: «این حکم در صورتی است که شیر خوردن این بچه از راه دیگری میسر نباشد و اگر میسر باشد، واجب است آن زن روزه بگیرد.» آیت‌الله سیستانی نیز این امر را احتیاط واجب دانسته و می‌فرمایند: «بنابر احتیاط واجب این حکم اختصاص به موردی دارد که شیردادن بچه منحصر به همین راه باشد، اما اگر راه دیگری برای شیر دادن بچه باشد- مثلاً این که چند زن در شیر دادن او شرکت کنند- بنابراحتیاط واجب باید روزه بگیرد».

در پاسخ به این سوال که تکلیف روزه زنی که نوزادش را شیر می‌دهد، چیست؟ نظر آیت‌الله صافی آنست که: «چنان‌چه روزه برای بچه و یا مادر او به‌خاطر شیر دادن ضرر داشته و یا احتمال عقلایی ضرر می‌داده که قهراً موجب خوف ضرر می‌شود، خوردن روزه اشکال نداشته است، ولی باید برای هر روزی که خورده یک مد طعام مانند گندم و جو و برنج به فقیر غیر سید بدهد و دادن پول این‌ها کفایت نمی‌کند و باید قضای روزه‌ها را نیز بگیرد.».

اما برخی دیگر از مراجع بر این عقیده‌اند که اگر ضرر متوجه مادر باشد، کفاره روزه واجب نیست و تنها قضای آن لازم است. آیت‌الله خامنه‌ای در این‌باره با تأکید بر احتیاط واجب بودن کفاره می‌فرمایند: «اگر روزه‌گرفتن باعث کمی ‌شیر او و ناراحتی بچه شود یا برای خودش ضرر داشته باشد، روزه بر او واجب نیست و در صورت اول باید برای هر روز، یک مد طعام (تقریباً 750 گرم گندم یا نان یا برنج یا مانند آن) به فقیر بدهد و در فرض دوم، این امر احتیاط واجب است و در هر حال، روزه‌ها را باید قضا کند».

آیت‌الله وحید خراسانی نیز این امر را احتیاط مستحب دانسته‌اند و آیت‌الله مکارم ‌شیرازی در این رابطه فرموده‌اند: «چنانچه روزه گرفتن در این مدت برای او ضرر داشته، قضا ندارد، ولی اگر برای بچه ضرر داشته، باید قضای آن را هم به جا بیاورد».